Xét nghiệm huyết học là gì và có ý vai trò gì trong chẩn đoán bệnh

Máu là "tấm gương" phản ánh tình trạng sức khỏe của cơ thể. Chính vì vậy, xét nghiệm huyết học là một trong những xét nghiệm cơ bản, quan trọng và được chỉ định phổ biến nhất trong khám chữa bệnh hiện nay. Thông qua việc phân tích các thành phần trong máu, bác sĩ có thể đánh giá sức khỏe tổng quát, phát hiện sớm nhiều bệnh lý và theo dõi hiệu quả điều trị.

Xét nghiệm huyết học là gì?

Xét nghiệm huyết học còn được hiểu là xét nghiệm công thức máu toàn bộ, thường được thực hiện trên mẫu máu tĩnh mạch lấy từ cánh tay của bệnh nhân.

Các mẫu máu thu thập sẽ được phân tích để xác định các chỉ số quan trọng bao gồm hồng cầu, tiểu cầu và bạch cầu. Đây là những dấu hiệu cần thiết để chẩn đoán các bệnh liên quan đến hệ tạo máu như thiếu máu, suy tủy, ung thư tủy…, hoặc một số bệnh viêm nhiễm khác.

Xét nghiệm huyết học là phương pháp phân tích các thành phần tế bào máu như:

• Hồng cầu (RBC)
• Bạch cầu (WBC)
• Tiểu cầu (PLT)
• Hemoglobin (HGB)
• Hematocrit (HCT)
• Các chỉ số liên quan đến kích thước và đặc tính của tế bào máu

Chỉ cần một lượng máu nhỏ, xét nghiệm huyết học có thể cung cấp nhiều thông tin giá trị giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Các chỉ số quan trọng trong xét nghiệm huyết học 

 RBC

Chỉ số RBC (Red Blood Cell) phản ánh số lượng hồng cầu trong máu (hồng cầu là thành phần chính của máu). Chỉ số RBC được đo bằng số tế bào hồng cầu trên mỗi microlit (μL) máu. Chỉ số RBC tăng cao thường là do cơ thể bị mất nước, tiêu chảy và/hoặc nôn quá nhiều, hoặc do bệnh tăng hồng cầu, tình trạng thiếu oxy trong máu hoặc rối loạn tuần hoàn tim hoặc phổi… Chỉ số RBC thường giảm trong trường hợp bị thiếu máu, thiếu sắt, mất máu, thiếu vitamin B12, bệnh thận mạn, suy tủy xương, ung thư…

HCT

Chỉ số HCT cho biết cơ thể một người có quá ít hay quá nhiều hồng cầu (phản ánh tỷ lệ thể tích hồng cầu trên thể tích máu toàn phần). Chỉ số HCT được bác sĩ xem xét để chẩn đoán một số bệnh lý có liên quan đến hồng cầu, bao gồm cả chứng thiếu máu.

Chỉ số HCT là phép đo quan trọng, góp phần xác định xem cơ thể có đủ tế bào hồng cầu giúp vận chuyển, phân phối oxy hay không. Chỉ số HCT tăng cao trong một số trường hợp như mắc bệnh tủy xương, tim mạch, khó thở khi ngủ, có thói quen hút thuốc lá… Chỉ số HCT thấp hơn bình thường có thể xảy ra trong trường hợp bị thiếu máu, mất máu, thiếu sắt, gặp vấn đề sức khỏe về xương…

HgB

Chỉ số HgB thể hiện lượng huyết sắc tố có trong một thể tích máu. HgB là viết tắt của hemoglobin – đây là một loại phân tử protein có trong hồng cầu, giữ nhiệm vụ vận chuyển oxy đồng thời tạo ra sắc tố đỏ cho hồng cầu. Chỉ số HgB thường tăng lên khi cơ thể bị mất nước, mắc phải những căn bệnh về tim mạch và phổi… Chỉ số HgB giảm trong trường hợp bị thiếu máu bất sản, thiếu máu ác tính, thiếu sắt, thiếu máu do mất máu…

Các chỉ số hồng cầu (MCV, MCH, MCHC, RDW)

Giúp xác định nguyên nhân gây thiếu máu như:

Thiếu sắt

Thiếu vitamin B12

Thiếu acid folic

Bệnh lý huyết sắc tố di truyền

Xét nghiệm huyết học có ý nghĩa gì?

Xét nghiệm huyết học đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và đánh giá nhiều loại bệnh, cung cấp thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của cơ thể. Đặc biệt, thông qua xét nghiệm huyết học, có thể phát hiện một loạt các bệnh lý, bao gồm:

• Bệnh về máu, thiếu máu, máu nhiễm mỡ, ký sinh trùng, chứng máu khó đông, ung thư máu và rối loạn hệ miễn dịch.
• Bệnh về gan và thận.
• Bệnh đường huyết, đái tháo đường.
• Bệnh liên quan mỡ máu: Xác định khả năng mắc bệnh tim mạch thông qua các chỉ số về cholesterol. Nồng độ cholesterol cao, đặc biệt là cholesterol xấu, có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn động mạch và xơ vữa động mạch.

Xét nghiệm máu không chỉ giới hạn trong việc phát hiện các bệnh lý cơ bản mà còn có thể chẩn đoán cơn đau tim, bệnh Gout, HIV, nhiễm trùng não, và nhiều căn bệnh nguy hiểm khác.

Xét nghiệm huyết học là xét nghiệm được thực hiện ở hầu hết các lần khám sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của xét nghiệm huyết học và cách đọc các chỉ số. Những kiến ​​thức trên về xét nghiệm huyết học hy vọng sẽ giúp mọi người không còn cảm giác bối rối khi cầm kết quả trên tay khi đi xét nghiệm huyết học.

Khi nào nên thực hiện xét nghiệm huyết học?

Bạn nên thực hiện xét nghiệm huyết học khi:

Khám sức khỏe định kỳ

Cơ thể thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao

Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân

Nghi ngờ nhiễm trùng hoặc viêm nhiễm

Theo dõi các bệnh lý mạn tính

Kiểm tra sức khỏe trước phẫu thuật hoặc điều trị

Các dược liệu giúp bổ huyết 

Trong y học cổ truyền, nhiều dược liệu quý được sử dụng để hỗ trợ bổ huyết, tăng cường sức khỏe như Đương quy, Thục địa, Hà thủ ô đỏ, Bạch thược. Bên cạnh đó, các thực phẩm quen thuộc như tam thất, sâm đại hành, lá tía tô, củ dền, cà rốt, quả mọng... cũng chứa nhiều dưỡng chất giúp hỗ trợ quá trình tạo máu và nâng cao thể trạng.

Tuy nhiên, không phải trường hợp mệt mỏi hay xanh xao nào cũng do thiếu máu. Để biết chính xác tình trạng sức khỏe, người dân nên thực hiện xét nghiệm huyết học định kỳ. Đây là phương pháp giúp đánh giá số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và phát hiện sớm các bất thường liên quan đến thiếu máu, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý về máu.